جانشين مصدر شده باشد و ممكن است مفعول باشد . و « تعلمون » : به معناى « تعرفون » است ، زيرا بيك مفعول اكتفاء كرده است . أَثاثاً وَ مَتاعاً : مفعول براى « جعل » . مقصود : اكنون خداوند به بيان نعمتهايى ديگر پرداخته ، مىفرمايد : وَ اللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً : خداوند شما را از شكم مادرانتان به فضل و نعمت خويش بيرون آورد ، حال آنكه در آن حالت ، به سود و زيان خويش آگاه نبوديد . وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ : و بر شما تفضل كرد و به شما حواس كامل و قوهء ادراك بخشيد ، تا بوسيلهء آنها مدركات عالم وجود را بشناسيد و بشما دلى بخشيد كه كانون معارف است و بوسيلهء آن به تفكر و تأمل مىپردازيد . لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ : تا خدا را بر اين نعمتها سپاسگزارى و ستايش كنيد . سپس به بيان دليلى ديگر پرداخته ، مىفرمايد : أَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّراتٍ فِي جَوِّ السَّماءِ : آيا در بارهء مرغان نمىانديشيد كه خداوند آنها را طورى آفريده است كه مىتوانند در جو ، تصرف و بالا و پائين و آمد و شد كنند ؟ آرى آنها بدون تكيه‌گاهى با بالهاى خود در هوا پرواز مىكنند و سقوط نميكنند . ما يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ : تنها خداوند است كه آنها را از سقوط بر زمين ، حفظ مىكند . درست همانطورى كه شناگران در آب به شنا مىپردازند و آب وسيلهء حفظ آنهاست ، مرغان نيز در هوا شناورند و خود هوا - كه مخلوق خداوند است - آنها را نگه‌دارى مىكند . در حقيقت ، خداوند هوا را در زير بدن آنها نگه مىدارد ، نه خود آنها را نگه مىدارد . بدين ترتيب نگه داشتن هوا را ، نگه داشتن مرغان ناميده است و اين استعمال ، مجازى است ، چه سكون آنها در هوا ، فعل خودشان است .